مروری بر تاریخ پر فراز و نشیب کشاورزی در ایران
تعداد بازدید: 1048تعداد نظرات: 0
1399/05/26 - 11:55

مروری بر تاریخ پر فراز و نشیب کشاورزی در ایران

ایران در طول تاریخ پر فراز و نشیب خود دچار تحولات بسیار زیادی شده است. از جمله این تغییرات می توان به کشاورزی اشاره کرد. کشاورزی از گذشته های بسیار دور از اهمیت بسیار زیادی بین ایرانی ها برخوردار بوده به همین دلیل مروری کوتاه بر تاریخچه کشاورزی در ایران خواهیم داشت.

کشاورزی از مهم ترین قسمت های هر دولت و کشور است که به نوعی می توان آن را شغل زندگی بخش نامید. در صورت نبودن کشاورزان مواد غذایی مورد نیاز افراد یک جامعه تامین نخواهد شد و مشکلات بسیار جدی به وجود خواهد آمد. البته بر خلاف ذات کشاورزی که زندگی بخش است در بعضی از موارد جان کشاورزان در خطر است.

هر کشوری دارای تاریخچه و سرگذشتی می باشد که قابل تامل است. ایران دارای تاریخی چند هزار ساله است که در آن اتفاقات زیادی افتاده که یکی از آن شروع کشاورزی مردمان آن می باشد. در طول تاریخ و پیشرفت بشر ایران همواره دارای تاثیر مثبتی بوده است. به گونه ای که تعدادی زیادی دانشمند، شاعر، فیلسوف و ... در ایران فعالیت می کردند.

در این مقاله سعی بر این داریم تا به طور مختصر با تاریخچه کشاورزی در این کشور آشنا شویم البته لازم به ذکر است که تاریخچه پر بار ایران را نمی توان در یک مقاله جای داد و لازم است که چندین کتاب برای آن نوشت.

چگونگی پیدایش زمین های کشاورزی در ایران

ایران را می توان یکی از نخستین کشور های دنیا نامید که به کشاورزی روی آورده است. انسان ها برای اولین با بود که در فلات ایران به کشت محصولات و آبیاری آن ها پرداخته و دامداری را نیز در کنار آن شروع کردند. تمام داستان های کشاورزی کشور ایران از مهاجرت آریایی ها برای پیدا کردن زمین های مناسب کشاورزی شروع شد.

ارتباط جالب کشاورزان ایرانی در هزاران سال پیش

با توجه به تحقیقاتی که باستان شناسان در حوالی کاشان انجام داده اند در شش هزار سال گذشته سامانه پیشرفته ای در زمینه کشاورزی وجود داشته است. در حدود 3300 سال پیش از میلاد نیز  درخت ها را در شهر های دامغان، ری و کاشان به طرز مشابهی نقاشی می شدند. چنین شباهتی نشان می داد که کشاورزان ایرانی در نقاط مختلف دارای ارتباط با یکدیگر بودند.

در آیین زرتشت نیز به کشاورزان اهمیت بسیار زیادی داده می شد به طوری که در اوستا آمده است شادترین قسمت دنیا آنجاییست که در آن بیشترین میوه و غلات را کاشته اند.

کشاورزی در دوره هخامنشیان

در این دوره ایرانیان بیشتر درختانی را که یونانیان کشت می کردند را پرورش می دادند. در دوره هخامنشیان باغ هایی در ایران وجود داشت که به آن ها پارادایس یا پردیس می گفتند. واژه ای که بعد از هزاران سال دارای زیبایی زیادی است و در زبان انگلیسی نیز به معنای بهشت می باشد. در این باغ ها درختان با فاصله های یکسان کاشته می شدند و دارای ارتفاع یکسانی بودند. برای آب یاری چنین باغ های عظیمی از دستگاه بزرگی که آب زیادی در خود جای میداد استفاده می کردن و آن را به گاوی می بستند و عمل آب یاری راانجام می دادند.

محصولات پارس آرای کوهستان

حمله اسکندر از دلایل عقب افتادن کشاورزی در ایران

یکی از نکات منفی در تاریخ ایران حمله اسکندر با ایران بود که باعث شد بسیاری از مزارع از بین رفته و تا زمان حکومت اردشیر بابکان نیز ادامه یافت. در زمان ساسانیان ایرانی ها به باز سازی قنات ها و تشویق باغبانی پرداختند. بعد از بازسانی خرابه های حمله بسیاری از محصولات در ایران کشت شد که می توان به پرتقال، سیب، لیمو، هلو، فندق، سنجد، توت، گلابی و پسته اشاره کرد.

کشاورزی در دوران اعراب

یکی دیگر از بخش های تاریخ ایران که باعث عقب افتادن کشاورزی شده حکومت اعراب می باشد. در زمان حکومت اعراب بر ایران بسیاری از زیر ساخت های آبیاری از بین رفتند که از عمده ترین علل می توان به عدم رسیدگی به تاسیسات اشاره کرد. مورد دیگر نیز چرای بیش از حد دام های اعراب بود که باعث از بین رفتن زمین های کشاورزی شده بود.

کشاورزی در دوران بنی امیه

یکی دیگر از دلایل زوال و عقب افتادگی در این دوره تاثیرات منفی اعراب بر روی اقتصاد ایران بود. اعراب با حکومت خود طبقات اجتماعی را تغییر دادند و این تغییرات سبب شد که تعدادی از افراد جامعه مالیات پرداخت نکنند به همین دلیل درآمد دولت کم شده بود. از طرفی افرادی که  دین اسلام را نپذیرفته بودند مجبور به مهاجرت شدند. البته این افراد تنها خودشان مهاجرت نکردند و با خود تمام علم، تجربه و ابزار های مناسب برای کشاورزی را نیز بردند.

کشاورزی در دوران طاهریان، دیلمیان و مغول ها

این دوره یکی از کوتاه ترین قسمت های تاریخ کشاورزی بود که قانونی جهت بهبود وضعیت آبیاری و افزایش محصولات کشارزی تصویب شد. این قانون را می توان قدمی بزرگ در این دوره نامید و با گذشت زمان کمی و مرگ طاهر تصویب کننده آن قانون نیز به دست فراموشی سپرده شد.

ولی در دوران بعدی دیلمیان کشاورزی پیشرفت های زیادی را به خود دیده بود. در این دوره پرورش مرکبات در اطراف دریای خزر آغاز گردید که می توان آن را پیشرفت خوبی در این زمینه دانست.

یکی از بدترین قسمت های تاریخ ایران را می توان حمله مغول ها دانست. در این دوران نتنها ایران از کشاورزی بلکه در زمینه های بسیار دیگر نیز عقب افتاده است. بعد از حمله مغول ها به ایران کشاورزی نیز از رونق افتاد ولی در زمان غازان خان یعنی در اواخر قرن 7 و اوایل قرن 8 کشاورزی شروع به توسعه کرد.

در این دوره شهر های اقلید و سورمق مرکز تولید برگه زردآلو و شهر خراسان ناحیه با ارزشی برای کاشت انواع میوه به شمار میرفت. با شروع حکومت غازان خان حدود قرن 7 هجری کتابی به نام کتاب در علم فلاحت و زراعت که نویسنده آن ناشناس است نوشته شده و درسال ۱۳۲۳ هجری توسط عبدالغفار  با چاپ سنگی منتشر شده‌.

در کتاب که در بالا به آن پرداختیم بخش های مختلفی  درباره نگهداری بذرها، غلات و اینکه کدام درخت و گیاه از بذر می‌روید و کدام را باید به صورت نهال کاشت و انواع گیاهان زینتی و کود صحبت شده است. نویسنده در این کتاب به مشاهدات تجارب و امتحان خود در قلمه و پیوند زدن انواع درختان و نیز بذرافشانی اشاره کرده و مشخص است که آزمایشات زیادی را در این زمینه انجام داده است. دانشمندان ایرانی به جز مطالعه در مورد ویژگی های گیاهان و میوه ها به صورت کاملا فنی آن ها را مطالعه می کردند.

تاریخچه کشاورزی ایران

کشاورزی در دوران پهلوی

در این دوران تصمیم گرفته شد که اصلاعات ارضی صورت گیرد به خصوص در بخش کشاورزی. در این طرح قرار شد تغییرات اساسی در میزان و نحوه مالکیت اراضی به ویژه کشاورزی برای افزایش بهره وری به وجود بیاید.

کشاورزی و تغییرات مهم در دوران جمهوری اسلامی

در این دوره که همواره با پیشرفت علم تکنولوژی نیز همراه بود تغییرات بسیار زیادی در حوزه کشاورزی صورت گرفت. با واردات انواع تراکتور ها، تیلر، دروگر، نهر کن ها و ... این امکان رای کشاورزان فراهم شد تا زمین های بیشتری را کشت کنند و محصولات با کیفیت تری را تولید کنند. به عنوان مثال می توان از یک تراکتور به اندازه چند صد نفر کار کشید که یکی از مهم ترین عوامل در پیشرفت این صنعت به حساب می آید.

در ان دوره نتنها کشاورزی در ایران بلکه در دنیا نیز تغییرات بسیاری به خود دید. کشاورزی ایران در سال 2007 صاحب مقام های زیادی در دنیا شد که از بین این افتخارات می توان به مواردزیر اشاره کرد:

رتبه اول در زمینه تولید پسته در دنیا

رتبه دوم در تولید خیار و زرد آلو در دنیا

رتبه سوم در تولید انجیر در دنیا

رتبه چهارم در تولید بادام و نخود در دنیا

رتبه پنجم در تولید هندوانه و گیلاس در دنیا

نتیجه گیری: به طور کلی صنعت کشاورزی در ایران دچار فراز و نشیب های زیادی شده و با مشکلات بسیار زیادی مواجه بوده ولی با اراده و دانش مردمان و کشاورزان دوباره راه خود را پیدا کرده است. این درحالی است که ماشین های جدید مانند تراکتور، تیلر و ... وارد حوزه کشاورزی شده اند و کمک بسیار زیادی به پیشرفت این صنعت کرده اند.

شرکت کوهستان با برخورداری از سالها تجربه در تامین و عرضه ماشین آلات و ادوات کشاورزی با کیفیت دارای رزومه درخشانی در صنعت کشاورزی ایران می باشد. عرضه محصول با کیفیت از آیتم های کلیدی موفقیت این مجموعه در عرصه کشاورزی می باشد. برای کسب اطلاعات جامع و کامل تر می توانید از همایش ها و نمایشگاه های برگزار شده توسط این شرکت بازدید به عمل آورید و یا با کارشناسان فروش (71163-021) تماس حاصل نمایید.

تماس با ما